Tüm atölyeler koreografın, dekoratörün, kostüm kreatörünün istediklerini ortaya çıkarmak için çalışıyorlar. Mekanik ise Phantom of the Opera! Sahnenin yedi kat tepesinde bir görünüp bir kayboluyor. Sahne altı, üstü, yanı, önü, arkası mekanik aksamın işleyişinden, sorumlu. Mekanik ekibi, sahnedeki asansörlerin, halatların, demir ve tüm çalışan aksamın bakımını, gerektiğinde değişimini yapıyorlar. O görünmez çalışanlar olmasa, temsiller her şeyin altüst olduğu gerçek bir Operadaki Hayalet müzikaline dönüşebilir.

 Mekanik şefi BEKİR KARA

N- Bekir bey, size önce çok önemsediğim bir konuyu sormak istiyorum. Eskiden sahne perdesinin önünde, üzerinde Levni’ nin minyatürleri olan bir çelik perde vardı. Temsil başlarken önce o kalkar, sonra perde açılırdı. Ne oldu, neden artık yok?

B- Perde aralarında da indirirdik onu. Dekor yerleştirme çalışmalarının gürültüsü seyirciye gitmezdi. Bir-iki kere arızalandı. Biz bunun tekrar edebileceği riskini almamak, temsilin gecikmesine sebep olmamak için iptal ettik. Şu anda sahne üstüne çekili olarak ve çalışabilir vaziyette duruyor. Görmek isterseniz gideriz oraya.

Böyle bir risk olması, çelik perdenin tekrar indirilmesi arzumu milim azaltmadı. Genel Müdür olsam, estetik ağırlığıyla salona olağan üstü yakışıp güzelleştiren bu Levnî eserinin rutin bakımlarının yapılarak tekrar kullanılmasını sağlamak, ilk işim olurdu.

 B- Sahne üstündeki, dekorların ve ışıkların bağlandığı sofit borularının bakımını, tamirini biz yapıyoruz. Çatının orada sofit borularının bağlandığı halatlar ve makaralar var. Halatlar bazen makaradan atlıyor veya kopuyor. Öyle durumlarda, makaraların üstüne çıkarak halatı yerine takıyoruz. Koptuğu zaman ise, halatın kulisteki alt ucunu, kilitli olduğu yerden söküyoruz, bakır tellerle yeni halatı bağlıyoruz, yukarıdan çeke çeke eskisinin yerine yenisini getiriyoruz, makaradan atlatıp yerleştirmiş oluyoruz. Yani eski halat kılavuz vazifesi görüyor. İsterseniz çıkıp görelim orayı.

N- İstemez olur muyum? O kedi yolları en merak ettiğim yerlerdir. Sahneden yukarı bakar, oralarda varlığınızı hisseder ama hiç bir şey göremezdik. Bu güne kadar da hiç çıkıp görme fırsatım olmadı.

Bekir beyin odasına gelmek için kuleye çıkar gibi, döner merdivenlerden çıkmıştım. Şimdi oradan yukarıya devam ediyoruz. Saymadığım birkaç katı daha çıktıktan sonra kedi yolu denen, çatının altındaki ahşap galeriye ulaşıyoruz. Buradaki ağırlıkları, boru ve halatlarla yapılan dekor asma ve ışık işlerini Sahne Makinistleri, Işıkçılar, Aksesuar yazılarımda da göstermeye çalışmıştım. Ama ilk gelişim Bekir beyle yaptığımız bu röportaj için olmuştu. Gerçekten çok heyecan verici bir yer burası.

 B-   (Bekir bey gülüyor halime) Daha yukarısı da var. Esas tepesi şu ızgaranın olduğu yer. Halatlar makaradan çıktığı zaman asma merdivenden oraya çıkıp düzeltiyoruz. Geçenlerde bizim hareket köprümüzde bir sıkışma olmuştu, ona bakmak için çıktığımda şurada elektrik çarptı. Elimde eldiven, ayağımda da lastik ayakkabı vardı, bir şey olmadı. Ne de olsa eki bir bina…Sonra, bu makaralar da eskimişti, raylardan çıkıyordu, özel döküm makaralar yaptırıp değiştirdik. Biz görünmez işçiyiz yani…bilmeyenler bizi bir iş yapmıyor diye görüyorlar.

N-   Benim amacım da görünmeyeni göstermek zaten.

 

B-   İşte sizin demir perde orada. En önde kadife perde var, o da yukarı çekili şu anda, onun hemen arkasında duvara bitişik duruyor. Demir perdenin arkasındaki de antrakt perdesinin takıldığı boru. (Antrakt perdesi; Sahne önüne inerek arkadaki dekor değişimlerini gizleyen dekor perdesi) Portal ağızını genişletip daraltmak gerektiğinde buradan açıp kapatıyoruz.

N-   Sahne ağızı bale için zaten dar geliyor. Her zaman en geniş şekliyle kullanmak istenir. Portalin daralmasını kim istiyor sizden?

B-   Bazı oyunlarda yan dekor görünmesin diye veya küçük kadrolu eserlerde kapanmasını istiyorlar. Öbür tarafta bir çelik perdemiz daha var, buraya kadar çıktınız, gelin orayı da göstereyim. O da ses geçirmez özelliktedir. Dekorların bulunduğu bölümle kulisi ayırır.

N-   Kaç kişi var Mekanik birimde?

B-   Biz üç kişiyiz. Birisi Leyla Gencer Sahnesi’ nde duruyor.

N-   İki kişi yetiyor mu bu işeri yapmaya?

B-   Temsillerde idare ediyoruz. Asıl işimizin yoğun olduğu zaman, sahne bakımı yaptığımızda olur. O zaman da üçümüz birlikte çalışıyoruz. Sahne tabanında dokuz tane farklı yükseklikte asansörlü bölüm var. Temsillerde sahnenin asansörlü kullanılması istenirse, tabanın bölümlerinden hangisinin inmesi istendiyse, o bölümleri indirip kaldırıyoruz. Mesela bazı oyunlarda ortadaki bölümü indiriyoruz, sahnenin ortası çukur oluyor, sanatçıları orayı yükselterek sahneye çıkarıyoruz. Modern dans temsillerinde ise genellikle orkestra olmuyor. O zaman sahne önündeki çukuru kapatmak için orkestranın tabanını sahne seviyesine kadar kaldırıyoruz. Sis istenen sahnelerde de sis veriyoruz.

N-   Eskiden çok fazla sis verirdiniz, biz sahnede boğulurduk.

B-   Bizden yoğun sis istenirse çok, az istenirse az veriyoruz. Ama merak etmeyin, sis bize ‘zararsızdır’ etiketli bir malzeme olarak geliyor.

Işıkçılar da buraya gelirler spot takmak için. Onlar bir de sahne ağızının üstündeki balkonda çalışırlar. Buranın üstündeki ızgaralı yere bir tek bizler çıkarız.

Bekir beyin yanına servisin kalkmasına az kala gitmişiz. Yine de bizi kırmadı, buraları gezdirip, işlerini bize anlattı sağ olsun. Böylece Operadaki Hayalet i ve kimseninkine benzemeyen bu çok özel çalışma mekanını görüp tanıyabildik. Umarım bizden sonra servisi  kaçırmamıştır.